Nhiều nhà xuất bản: Vật vã vượt qua chính mình

Không thể phủ nhận vai trò của các nhà xuất bản (NXB) vì thông qua các xuất bản phẩm được phát hành, độc giả được tiếp cận những nguồn tri thức, điều hay lẽ phải để hướng đến giá trị chân – thiện – mỹ... Tuy nhiên, thực tế thời gian qua cho thấy không ít NXB nước ta bộc lộ hạn chế và vi phạm các quy định hiện hành. Thế nên, rất cần một loại “vắc-xin” để ngăn ngừa “căn bệnh” này trong xuất bản, trước hết phải từ các nhà xuất bản, trước hết phải từ các nhà xuất bản,...
 

Buồn nhiều hơn vui

Liên quan đến các hoạt động của NXB, tại hội nghị công tác xuất bản 6 tháng đầu năm 2015 vừa qua, Cục Xuất bản, In và Phát hành (Bộ Thông tin - Truyền thông) đánh giá: các NXB đã có những xuất bản phẩm bám sát nhiệm vụ chính trị, văn hóa, tư tưởng, thể hiện ở việc đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của bạn đọc và phục vụ tốt công tác tuyên truyền đường lối của Đảng, chủ trương, chính sách của Nhà nước trên mọi lĩnh vực đời sống... Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, thực tế cho thấy các NXB thời gian qua còn bộc lộ không ít hạn chế.


Đáng chú ý hơn cả là việc một số NXB cho ra đời nhiều ấn phẩm có nội dung, hình ảnh phản cảm, thông tin sai lệch, vô bổ, không đúng với thuần phong mỹ tục Việt Nam... khiến dư luận hết sức bức xúc. Có nhiều nguyên nhân dẫn tới sự việc “biết rồi khổ lắm nói mãi” này. Đơn cử như dòng sách ngôn tình, đam mỹ được các NXB “nhập khẩu” từ nước ngoài; đa số các tác phẩm thể loại này đều cổ súy cho lối sống trụy lạc, phi nhân văn, trái với thuần phong mỹ tục... Nhiều khi các NXB lấy tác phẩm từ trên mạng về và thực hiện chuyển ngữ. Tuy nhiên, việc dịch tác phẩm lại rơi vào những “dịch giả trường làng”. Đã thế, đơn vị xuất bản đã không biên tập, duyệt kỹ nội dung nên dẫn đến việc sách ngôn tình, đam mỹ vô bổ từng hoành hành tại thị trường sách Việt trong một thời gian dài.


Theo Cục xuất bản, In và Phát hành, ngày 31/8/2015 là hạn cuối để 39/63 cơ quan chủ quản NXB thực hiện thủ tục đề nghị Bộ Thông tin - Truyền thông cấp đổi giấy phép thành lập NXB trực thuộc theo Nghị định số 195/2013/NÐ-CP của Chính phủ. Theo cơ quan này, những tồn tại trong năng lực hoạt động của 39 NXB chủ yếu ở việc thiếu nguồn tài chính, thiếu chức danh lãnh đạo NXB, thiếu biên tập viên cơ hữu, thiếu diện tích trụ sở...


Thực tế cũng cho thấy vấn đề đáng báo động, khi chịu sự chi phối của nền kinh tế thị trường, một số NXB đã chạy theo lợi nhuận mà quên đi yếu tố chất lượng. Ông Phạm Tất Dong - Phó Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam từng chia sẻ “Chỉ cần có tiền thì ai cũng có thể xuất bản sách. Chính vì thế đã dẫn đến hệ quả là những sai sót về câu chữ, kiến thức cơ bản, lỗi chính tả; sai sót về sự kiện, thời gian, nhân vật lịch sử; nội dung dung tục, phản cảm, phi giáo dục; nhận định, đánh giá về hiện thực xã hội phiến diện, chủ quan...”. Bên cạnh đó, những sai phạm có tính chất hệ thống của các NXB thời gian qua được Cục Xuất bản nhìn nhận, đó là đăng ký đề tài không phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của nhà xuất bản, hoặc đăng ký xuất bản các ấn phẩm không thuộc chức năng xuất bản của NXB; sự thả nổi quản lý và biên tập của NXB cho các đối tác liên kết xuất bản...


Cần hơn một loại “vắc-xin” ?!


Những sai phạm của các NXB nói trên đã không còn là chuyện hiếm. Cũng chính từ việc nhìn thấy rõ thực trạng đáng lo ngại ấy, chúng ta buộc phải tìm ra liều “vắc-xin” cho “căn bệnh” này. Người có trách nhiệm đã từng đề nghị các cơ quan chủ quản, các NXB phối hợp cơ quan chức năng giải quyết triệt để các mâu thuẫn, bất cập ở các NXB hoạt động theo mô hình doanh nghiệp vốn đang gặp rất nhiều khó khăn, đồng thời tạo cơ chế thuận lợi tạo điều kiện cho các NXB phát huy hết nội lực vốn có của mình.


Cùng với đó, hiện nay ở các NXB đang vấp phải “lỗi hệ thống” đó là thiếu đội ngũ biên viên có chuyên môn cao. Để giải quyết vấn đề này, theo bà Theo bà Quách Thu Nguyệt (nguyên Giám đốc NXB Trẻ), chúng ta cần có chiến lược tuyển dụng, đào tạo, đào tạo lại đội ngũ biên tập viên cơ hữu cho từng NXB. Tại một số cơ sở đào tạo chuyên ngành xuất bản, phát hành..., chúng ta cần đa dạng hóa các hình thức đào tạo (đào tạo chính quy, vừa học vừa làm) để có nguồn nhân lực biên tập viên chất lượng cao. Hơn nữa, các NXB cần khuyến khích biên tập viên tự nâng cao vốn văn hóa, hiểu biết sâu về lĩnh vực sách mình phụ trách biên tập, tránh tình trạng có biên tập viên đa năng, lĩnh vực nào cũng biên tập dù không hiểu rõ.


Cũng có không ít ý kiến cho rằng, việc các cơ sở in sách lậu còn tồn tại và hoạt động manh mún đã tạo sức ép cạnh tranh thị phần độc giả của các NXB chân chính. Sách in lậu vẫn trôi nổi trên thị trường là thực tế không thể phủ nhận. Thế nên, để bảo vệ quyền lợi, uy tín cho các NXB, cơ quan chức năng liên ngành cần “dẹp” những cơ sở in sách lậu để khai thông một phần sự bế tắc của các NXB. Tuy nhiên, dù có thế nào đi chăng nữa, để hài hòa tất cả, tự thân các NXB, những đơn vị làm sách cần phải đầu tư chu đáo, nâng niu, chăm sóc cuốn sách xuất bản ra như chính con mình. Khi đó, không chỉ các NXB có thể tồn tại và phát triển bền vững mà còn góp phần nâng cao giá trị nhận thức cho cả cộng đồng, xã hội.

Sưu tầm

Viết bình luận

Bạn đã gửi bình luận thành công. Xin cảm ơn!