Thử tài dịch sách: Chú cá vàng thứ 14 - Đào Thị Linh

CON CÁ VÀNG THỨ MƯỜI BỐN
1. GOLDIE
Hồi đinhà trẻ, tôi có học một cô giáo tên là Starlily. Cô mặc những bộ váy nhuộm màu cầu vồng và luôn mang theo những chiếc bánh quy nhạt thếch được làm với yến mạch cán nhỏ và hạt lanh.
Cô Starlily dạy chúng tôi phải ngồi yên một chỗ trong bữa ăn nhẹ,phải hắt hơi vào trong khuỷu tay của mình, và không được ăn bột nặn Play-Doh (thứ mà hầu hết bọn trẻ dường như nghĩ rằng có thể ăn nếu chúng muốn). Rồi một ngày, cô đưa cho tất cả chúng tôi mỗi đứa một con cá vàng đem về nhà. Cô mua mười con với giá một đô la ởmột cửa hàng thú cưng. Cô cũng nói chuyện với bố mẹchúng tôi trước khi cho chúng tôi về nhà. 
“Cá vàng sẽ dạy cho các em về chu kỳ của cuộc sống”, và cô giải thích với bố mẹ rằng: “Vì cá vàng sẽ không sống quá lâu”. 
Tôi đã đem con cá vàng về nhà và đặt tên nó là Goldie giống như mọi đứa trẻ khác trên thế giới này đều nghĩ rằng con cá của mình là độc nhất. Nhưng hóa ra Goldie đúng là độc nhất.
Bởi vì Goldie đã không chết.
Thậm chí sau khi những con cá của các bạn cùng lớp đều đã lên thiên đường, Goldie vẫn còn sống. Vẫn sống khi tôi bắt đầu đi học mẫu giáo. Vẫn sống khi tôi học lớp một. Vẫn sống khi tôi học lớp hai, lớp ba rồi lớp bốn. Và cuối cùng, vào một buổi sáng năm tôi học lớp năm, tôi đi vào bếp và nhìn thấy chú cá của mình lật ngược và nooit lềnh phềnh trong chậu.
Khi tôi bảo chuyện này với mẹ, mẹ đã rầu rĩ bảo.
“Nó đã không sống lâu mà.”
Tôi hỏi: “Mẹ bảo sao cơ”. “Nóđã sống đến 7 năm mà.”
Mẹkhẽ cười bảo: “Ellie à, đó không phải là con Goldie ban đầu đâu. Con cá ban đầu ấy chỉ sống được có hai tuần thôi. Khi nó chết, mẹ đã mua một con khác và thả vào trong chậu. Đã có rất nhiều cá trong những năm qua.”
“Thế con này là con thứ bao nhiêu ạ?”
Mẹ trả lời với cái nhìn gượng gạo: “Con số mươi ba không may mắn”.
Tôi liền bảo: “Tất cả chúng đều không may mắn.” 
Chúng tôi làm một cái lễ an táng ở bồn cầu cho Goldie thứ mười ba và tôi đã hỏi xin mẹ liệu chúng tôi có thể nuôi một con chó được không. 

2. NHỮNG MẢNH GHÉP
Chúng tôi sống trong một căn nhà nhìn giống như một cái hộp đựng giày. Nhà tôi có hai phòng ngủ và một phòng tắm, nơi có cái bồn cầu luôn bị tắc. Tôi thầm nghĩ là nó bị ám bởi những con cá mà chúng tôi đãxả nước cho xuống dưới.
Cái sân sau nhà tôi rất nhỏ - chỉ là một phiến bê tông vừa đủ cho một cái bàn và vài cái ghế. Đó là lí do tại sao mẹ tôi sẽ không cho phép tôi nuôi một con chó. Mẹ bảo điều đó thật không công bằng vì con chó cần một cái sân thực sự để chạy nhảy vòng quanh sân.
Chị bảo mẫu Nicole của tôi đi vào trong bếp, nơi tôi chơi trò ghép tranh. Những mảnh ghép được bày ra chiếm gần hết cái bàn
“Ellie, em cứ chơi cái trò này mãi à”, chị Nicole lên tiếng. “Nó có bao nhiêu mảnh ghép vậy”
“Một nghìn ạ”, tôi trả lời.
Đó là một bức tranh về thành phố New York – cảnh một con đường với những chiếc taxi màu vàng. Tôi yêu những mảnh ghép. Tôi thích việc cố gắng tìm ra cách các vật khớp lại với nhau. Làm thế nào một đường cong khớp với một đường cong và những góc hoàn hảo của một mảnh góc ở góc.
Chị bảo với tôi: “Ngày nào đó, chị sẽ đi trên con đường Broadway.”
Nicole có mái tóc dài màu vàng bơ, giống nhưthể chịđang đóng trong một cái quảng cáo dầu gội vậy. Chị đóng vai Juliet trong vở kịch Romeo và Juliet mà mẹ tôi đạo diễn ở trường trung học địa phương. Mẹ tôi là một giáo viên kịch nghệ trường trung học và bố tôi là một diễn viên. Họ đã li hôn khi tôi còn nhỏ nhưng mà bây giờ họ vẫn là bạn bè của nhau.
Bố mẹ luôn nói với tôi rằng tôi cần phải tìm được niềm đam mê của bản thân. Đặc biệt là, họmuốn tôi đam mê với nghệ thuật sân khấu. Nhưng tôi thì không như thế. Đôi lúc tôi tự hỏi có phải tôi sinh vào nhầm gia đình không nữa. Đứng trên sân khấu khiến tôi cảm thấy lo lắng (tôi đã chứng kiến rất nhiều diễn viên nói nhầm lời thoại khi biểu diễn), và tôi cũng không phải là một người thích làm việc ở hậu trường (kết quả là tôi luôn làm những bộ trang phục bốc hơi)
“Ồ, mẹ em gọi đấy. Mẹ em sẽ về muộn nhé.” Nicole nói. Gần như nhớ lại, chị nói thêm “Mẹ phải làm cái gì đó để đưa ông ngoại em ra khỏi đồn cảnh sát”
Trong giây lát, tôi nghĩ là mình đã nghe nhầm.
“Cái gì cơ ạ?” tôi hỏi, “Thế ông vẫn ổn chứ?”
Chị nhún vai “Mẹ em không nói. Nhưng có dặn rằng chúng ta có thể gọi một chiếc bánh pizza.”
Một giờ sau đó, bụng tôi đã đầy ặc pizza, nhưng tôi vẫn thấy bồn chồn.
Tôi hỏi “Mẹ em có nói gì về chuyện tại sao ông lại ở đồn cảnh sát không chị?”
Trông chị bối rối, “Không em ạ, liệu có phải ông gặp rắc rối to rồi không nhỉ?”
Tôi lắc đầu và bảo “Chắc không thế đâu ạ. Ý em là ông già rồi ấy”
“Thế ông bao nhiêu tuổi rồi?”
Tôi cũng không chắc lắm. Thực lòng mà nói, tôi chưa bao giờ thực sự nghĩ về điều đó. Ông ngoại luôn luôn là trông “già” đối với tôi: nếp nhăn, tóc bạc và chống gậy. Hình ảnh quen thuộc về ông bà của chúng ta.
Tôi chỉ gặp ông ngoại hai ba lần một năm, thường là tại một nhà hàng Trung Quốc. Ông luôn gọi món moo goo gai pan(1)và lén lấy những gói nước sốt đậu nành đem về nhà. Tôi thường hay hỏi ông là ông sẽ làm với chúng. Ông ở cách nhà tôi cũng không xa nhưng ông và mẹ không hợp nhau lắm. Ông là một nhà khoa học và ông cho rằng kịch nghệ không phải là một nghề thực sự. Ông vẫn còn giận chuyện mẹ không học trường Harvard theo ý ông. 
Có tiếng còi xe báo động từ xa.
“Có thể là ông đã dính đến một vụ tai nạn ô tô chăng?” Nicole đoán, “Chị không hiểu tại sao người trẻ thì cứ bị kết tội trong khi những người già mới là những người lái xe nguy hiểm.”
“Nhưng ông đã không lái xe nữa rồi.”
“Có thể là ông đã đi lang thang” Nicole gõ gõ đầu, “Cạnh nhà chị có bà Alzheimer. Bà cứ đi ra ngoài suốt. Cảnh sát lại luôn phải đưa bà về nhà.”
Giống như kiểu chị ấy đang miêu tả một con chó vậy.
“Điều đó thật đáng buồn”, tôi nói.
Nicole gật đầu “Đúng vậy. Vô cùng đáng buồn. Lần cuối cùng bà ấy chạy ra ngoài, bà ấy đã bị một chiếc ô tô đâm phải! Điều đó thật là điên rồ?”
Tôi há hốc mồm chừng mắt nhìn chị.
“Nhưng chị chắc chắn là ông em sẽ không sao đâu”, chị nói.
Sau đấy thì hất tóc và cười “Này, em có muốn ăn một ít bỏng ngô và xem phim không?”


3. CHIẾC NHẪN
Không khí ấm áp tràn qua cửa sổ phòng tôi. Chúng tôi sống ở Vùng Vịnh, trong cái bóng của San Francisco, và những đêm cuối tháng chín thời tiết sẽ mát mẻ. Nhưng đêm nay, trời lại nóng, giống như mùa hèđang đang không chịu rời đi.
Tôi đã từng yêu thích cách mà căn phòng ngủ của tôi được trang trí, nhưng gần đây tôi không thấy vậy. Các bức tường đầy những dấu tay của tôi và đứa bạn thân, Brianna. Chúng tôi bắt đầu làm trò này từ năm lớp một và mỗi năm lại tạo thêm những dấu tay hơn. Bạn có thể thấy những dấu tay bé nhỏ của tôi to dần, giống như viên nang thời gian của cuộc đời tôi vậy. 
Nhưng chúng tôi vẫn chưa tạo thêm cái nào trong năm học này, hay thậm chí là trong mùa hè này cũng vẫn sẽ vậy, bởi vì Brianna đã tìm thấy niềm đam mê của cậu ấy: bóng chuyền. Bây giờ mỗi giây cô ấy đều bận rộn với các buổi huấn luyện, tập luyện và các giải đấu cuối tuần. Sự thực là, tôi thậm chí còn không chắc cậu ấy có còn là bạn thân nhất của mình không nữa.
Lúc cánh cửa nhà để xe kẽo kẹtmở trời cũng đã muộn. Tôi nghe thấy mẹ tôi nói chuyện với Nicole ở tiền sảnh, tôi đi tới chỗ hai người.
Mẹ nói với chị Nicole “Cảm ơn cháu vì đã ở lại”
Mẹ trông rất mệt mỏi. Thuốc trang điểm mi mắt của mẹ lem nhòe dưới mắt, lớp son môi đỏ cũng phai đi. Màu tóc tự nhiên của mẹ là màu vàng sậm, nhưng mẹ đã nhuộm màu khác. Và bây giờ tóc mẹ màu tím.
“Không có gì đâu ạ”, Nicole trả lời và hỏi “Ông vẫn ổn chứ cô?”
Một biệu cảm khó hiểu thoáng qua trên khuôn mặt mẹ “Ồ, ông vẫn ổn. Cảm ơn cháu đã quan tâm ông. Cháu có cần cô trở về không?”
“Không cần đâu ạ”, Nicole nói “À mà cô Lissa ơi, cháu có một tin thú vị đấy ạ”
“Vậy sao?”
“Cháu đã tìm được một công việc ở trung tâm mua sắm. Thật tuyệt vời phải không cô?”
Mẹ tôi nói, đầy bối rối “Cô đã không biết là cháu đã đi tìm việc đấy”
“Ồ vâng ạ, cháu cũng không nghĩ là cháu có được công việc này đâu. Đây là một cơ hội lớn. Chỗkhuyên tai ở trung tâm mua sắm ấy ạ.”
Mẹ tôi hỏi “Thế khi nào thì cháu bắt đầu đi làm?”
“Vâng, vấn đề chính là ở chỗ đó đấy ạ. Họ muốn cháu bắt đầu đi làm vào trưa ngày mai. Thế thì cháu không thể trông Ellie được nữa. Cháu thực sựmuốn cho báo cho cô sớm hơn, nhưng...”
“Cô hiểu mà” mẹnói và tôi có thể nghe thấy sự căng thẳng trong giọng nói của mẹ.
Chị Nicole quay sang tôi “Chị quên mất không nói với em. Chị có phiếu giảm giá đáy. Thật tuyệt phải không? Thế nên em hãy đến và mua cái gì đó bất cứ lúc nào nhé”
Tôi trả lời “Vâng ạ.”
“Cháu cũng nên về đây ạ” chị nói “Chúc mọi người ngủ ngon nhé”
Mẹ tôi cũng chúc lại “Chúc cháu ngủ ngon”
Tôi đứng ở ngưỡng cửa cùng với mẹ và nhìn chị Nicole khuất dần trong bóng đêm.
“Thế là chị ấy đi rồi phải không mẹ” tôi hỏi mẹ và có chút bàng hoàng.
Mẹgật đầu “Đây hóa ra là một ngày biểu ngữ.”
Tôi nhìm chằm chằm ra ngoài bóng đêm để kịp thấy cái bóng dáng mờ mờ của chị Nicole, nhưng lại nhìn thấy một người khác: một cậu con trai với mái tóc dài. Cậu ta đứng dưới cái cây dừa khô già mọc chỗ bãi cỏ trước nhà tôi. Mấy tàu lá dừa rơi khắp nơi, và mẹ tôi bảo cần phải chặt nó đi thôi.
Cậu con trai đấy trông mảnh mai và có vẻ dẻo dai. Cậu ta có lẽ tầm mười ba hoặc mười bốn tuổi? Đôi lúc thì nói chuyện với mấy cậu con trai là khá khó.
Cậu ta gọi mẹ tôi “Cô cần phải để thùng rác ra ngoài”. Ngày mai là ngày đổ rác và thùng rác của những nhà hàng xóm sẽ xếp dọc đường phố.
Mẹ nói với cậu ta “Cậu có muốn vào trong không?”
“Với lại lần cuối cô bón phân cho bãi cỏ là khi nào vậy?” cậu ta hỏi. “Có cỏ dại rồi đây này”
“Nhưng giờ cũng muộn rồi”, mẹ nói, không kiên nhẫn giữ cánh cửa mở.
Tôi thắc mắc không biết cậu ta có phải là một trong những học sinh của mẹ hay không. Thỉnh thoảng họ giúp mẹ chuyển đồ vào trong hoặc lấy đồ từ chiếc xe tải to đùng méo mó.
Cậu ta nói “Cô phải giữ gìn ngôi nhà của mình nếu cô muốn giữ gìn giá trị của nó”
“Bây giờ sao?”
Cậu bé lưỡng lữ nhặt cái túi thô to lên và đi vào trong nhà chúng tôi.
Cậu ta trông không giống một đứa trẻ trong đoàn kịch. Họ thường mặc quần bò và áo phông và những thứ mà có thể dễ dàng mang. Cậu bé này thì đang mặc một cái áo kẻ sọc nhàu nhĩ, cái quần kaki vải polyester, một cái áo khoác vải tuýt với những miếng vá ở khuỷu tay và đi đôi giày lười bằng da. Nhưng đôi tất của cậu mới là nổi bật nhất: đôi tất dài màu đen. Bạn sẽ không thấy các cậu bé học trung học hay đi loại tất này. Giống như là cậu bé đang trên đường tới lễ trưởng thành của người Do Thái(2)vậy.
Cậu bé nhìn chằm chằm vào tôi với ánh nhìn xuyên thấu.
“Cậu có được tặng giấy khen học sinh giỏi không?”
Tôi giật mình, nhưng vẫn cứ trả lời:
“À, chúng tớ vẫn chưa nhận được bảngthành tích học tập.”
Có cái gì đó ở cậu ta dường như rất quen thuộc. Tóc cậu màu nâu sậm, bờm xờm, đuôi tóc thì nhuộm xám. Hay là một diễn viên trong những vở kịch của mẹ chăng, có thể lắm chứ nhỉ?
“Cậu là ai?” tôi hỏi cậu ta.
Cậu ta lại phớt lờ tôi.
“Cậu phải đạt được những điểm cao nếu muốn được tham gia chương trình đào tạo tiến sĩ đầy cạnh tranh”
“Chương trình đào tạo tiến sĩ ư? Con bé mới có mười một tuổi thôi!” mẹ nói.
“Với cô là không thể bắt đầu quá sớm thôi. Mà nhắc đến chuyện này”cậu ta nói, mắt nhìn thẳng vào bộ quần áo của mẹ “đấy là những gì cô mặc đi làm à?”
Mẹ thích lụctung tủ đồ diễn ở trường. Sáng nay, mẹ đi ra khỏi nhà với chiếc váy sa tanh đen dài và cái khoác lửng, cùng chiếc áo sơ mitrắngxếp nếp kiểu nhà thơ(3).
“Cô có lẽ nên thử mua một bộ âu phục công sở đi” cậu ta gợi ý.
“Vẫn còn quan niệm ở thời kì đồ đá sao, tôi biết rồi” mẹ tôi phản bác lại.
Sau đó cậu ta quay người nhìn tôi, nói về bộ pijama của tôi: áo ba lỗ và chiếc quần sooc.
Câu ta bảo “Tại sao bộ pijama của cậu lại ngắn như vậy? Có vấn đề gì với những cái áo ngủ dài à? Lại mê trai giống như mẹ cậu à?”
“Tất cả những cô gái ở tuổi con bé đều mặc những bộ pijama như thế”, mẹ trả lời thay tôi. “Và tôi cũng không phải mê trai nha!”
“Cô chẳng phải là mê trai để rồi bỏ nhà ra đi à.”
“Lúc đó là tôi đang yêu” mẹ nghiến răng nói.
“Một tấm bằng tiến sĩ thì tồn tại được lâu hơn tình yêu đó”, câu ta trả lời. “Đi học lại thì cũng chưa muộn đâu. Cô vẫn có thể kiếm được một tấm bằng thật sự đấy.”
Có cái gì đó về toàn bộ cuộc nói chuyện trêu trọc lẫn nhau này mường tượng trong trí nhớ của tôi. Giống như là xem một bộ phim tôi đã từng xem. Tôi thấy ở cậu con trai ấy –mái tóc với những sợi tóc xám chân, cái cách mà cậu ta đứng thật thoải mái ở đại sảnh nhà chúng tôi, làm cách nào cánh tay phải của cậu ta cứ đóng mở như thể nó đã được sử dụng để nắm lấy thứ gì đó theo thói quen vậy. Nhưng chiếc nhẫn vàng to tướng đeo lỏng lẻo trên ngón tay giữa mới thu hút ánh nhìn của tôi. Đó là một chiếc nhẫn trường học, giống như kiểu bạn học đại học nào đó, chiếc nhẫn trông cũ mòn và ở giữa còn có một viên đá màu đỏ.
“Tớ đã từng nhìn thấy chiếc nhẫn đó rồi” tôi nói, và sau đó nhớ ra là đã nhìn thấy nó trên tay ai.
Tôi nhìn cậu bé.
“Là ông ngoại?” tôi thốt lên.

4. THẦY PHÙ THỦY
“Chứ cháu đã nghĩ là ai ở đây?” cậu ta hỏi. “Ông tiên răng(4) à?” 
Cậu ta có vẻ là một cậu con trai mười ba tuổi, nhưng khi tôi nhìn thật gần, tôi có thể thấy những dấu hiệu của ông ngoại. Đôi mắt xanh ướt át. Cái biểu hiện hơi quái gởtrên miệng ông. Cái cách mà đôi lông mày nhíu lại vào nhau ở giữa chán.
“Là kiểu ma thuật gì đó phải không ạ?”, tôi hỏi.
Ông bĩu môi và nhìn mẹ tôi. “Con đã nuôi dạy cháu gái ta để rồi tin vào ma thuật ư? Đây là những gì con học được từ kịch nghệ à.” Ông nói “kịch nghệ” như kiểu nó là một từ xấu xa vậy.
“Bất cứ điều gì, bố ạ” mẹ tôi đáp lại, nghe như một thiếu niên chán nản.
“Đây là khoa học, rõ ràng và đơn giản cháu à”, ông nói với tôi.
Nhưng tôi không thấy cái gì đơn giản ở đây cả và chỉ lắc đầu.
Ông thở dài bức tức. “Nó hoàn toàn quá rõ ràng. Ông đã thiết kế ra một cách để đảo ngược lại sự lão hóa thông qua việc tái tạo những tế bào.”

Chú thích:
(1) Món moo goo gai pan: một món ăn Quảng Đông gồm thịt gà xào với nấm, rau quả, và các loại gia vị.
(2) Lễ trưởng thành của người Do Thái (Lễ Bar Mitzvah): buổi lễ dành cho các bé trai khi đến tuổi 13, họ sẽ bắt đầu thực hiện những nghĩa vụ tôn giáo của người lớn, chịu trách nhiệm với những việc mình làm trước đạo luật Do Thái.
(3) Áo kiểu nhà thơ: kiểu áo rộng lùng thùng, tay áo rộng và chít ở cổ tay, thường có những nếp xếp rộng ở phần cổ tay và trước ngực.
(4) Tiên răng: Tiên răng là hình ảnh gắn bó với tuổi thơ của trẻ em các nước nói tiếng Anh. Nếu đứa trẻ đặt chiếc răng sữa vừa rụng xuống gối, một vị tiên sẽ đến trong giấc ngủ và cho đứa bé một ít tiền để đổi lấy chiếc răng.